ธุรกิจแฟรนไชส์

(ฝรั่งเศส: franchise หมายถึง สิทธิ์ในการครอบครอง)
คือรูปแบบในการทำธุรกิจ หรือแผนการตลาดที่อาจจะบริหารงานด้วยตัวเอง หรือมีการบริหารงานจากบริษัทแม่ ลักษณะของแฟรนไชส์เกี่ยวข้องกับการตกลงของผู้ที่มีไอเดียและวิธีการในการทำธุรกิจ (ผู้ขายแฟรนไชส์) ขายสิทธิในการใช้ชื่อเครื่องหมายการค้ารวมถึงสินค้าและวิธีดำเนินงานต่างๆ ให้กับผู้อื่น (ผู้ซื้อแฟรนไชส์) โดยข้อตกลงจะมีการทำสัญญากัน

แฟรนไชส์ (franchising) คืออะไร
การทำแฟรนไชส์ (franchising) คือกระบวนการทางธุรกิจซึ่งกลุ่มบุคคลที่ได้พัฒนาวืธีการอันได้รับการพิสูจน์แล้วว่าประสบความสำเร็จในการประกอบการและการจัดการธุรกิจ ได้ถ่ายทอดสิทธิในการประกอบการธุรกิจรูปแบบดังกล่าวให้กับกลุ่มบุคคลอื่นภายใต้ตราสินค้าหรือบริการ หรือเครื่องหมายการค้าอันหนึ่งอันใดโดยกระบวนการนี้เกี่ยวข้องกับการทำนิติกรรมระหว่างกลุ่มบุคคล 2 กลุ่ม

นิยามของคำว่าแฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) แฟรนไชส์ซอร์ (franchisor)
คือกลุ่มบุคคลซึ่งเป็นเจ้าของตราสินค้าหรือบริการ หรือเครื่องหมายการค้าและได้พัฒนาวิธีการอันได้รับการพิสูจน์แล้วว่าประสบความสำเร็จในการประกอบการและการจัดการธุรกิจที่สามารถทำเลียนและดำเนินการโดยกลุ่มบุคคลที่สามได้

นิยามของคำว่าแฟรนไชส์ซี (franchisee) แฟรนไชส์ซี (franchisee)
คือกลุ่มบุคคลซึ่งได้รับสิทธิบัตรในการจำหน่ายและการดำเนินธุรกิจ โดยกลุ่มบุคคลดังกล่าวใช้รูปแบบและตราสินค้าหรือบริการ หรือเครื่องหมายการค้าอันมีแฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) เป็นเจ้าของอยู่

แฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) และแฟรนไชส์ซี (franchisee) คือผู้ขายและผู้ซื้อแฟรนไชส์ (franchise)

ประเภทของแฟรนไชส์ Product or Brand Franchising
เป็นระบบแฟรนไชส์ที่ให้สิทธิเพื่อจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของแฟรนไชส์ซอร์ รวมถึงการให้สิทธิในการใช้เครื่องหมายทางการค้าของผู้ผลิต Business Format Franchising เป็นระบบแฟรนไชส์ที่ให้สิทธิเพื่อจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของแฟรนไชส์ซอร์ รวมถึงการให้สิทธิในการใช้เครื่องหมายทางการค้าของผู้ผลิต เพื่อขายสินค้าหรือ บริการ โดยมีการถ่ายทอดในวิธีการดำเนินธุรกิจแบบร้านมาตราฐาน Conversion Franchising เป็นระบบแฟรนไชส์ที่ให้สิทธิเพื่อจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของแฟรนไชส์ซอร์ รวมถึงการให้สิทธิในการใช้เครื่องหมายทางการค้าของผู้ผลิต โดยผู้ผลิตได้เปลี่ยนธุรกิจที่มีอยู่เดิมแล้วให้เปลี่ยนมาใช้ในรูปแบบใหม่

ข้อได้เปรียบของการเข้าร่วมแฟรนไชส์ (franchise)
1.ธุรกิจแฟรนไชส์เป็นธุรกิจที่ร่วมกันของบุคคลทั้ง 2 ฝ่าย โดยที่ฝ่ายหนึ่งขาดซึ่งความรู้ ความชำนาญ คือ แฟรนไชซี และอีกฝ่ายหนึ่งเป็นผู้ที่มีความรู้และประสบการณ์ คือ แฟรนไชซอร์ ทั้ง 2 ฝ่ายต่างก็ได้รับประโยชน์จากการมาร่วมกันในเชิงธุรกิจ
2.แฟรนไชซอร์เป็นผู้ถ่ายทอดหรือสอนความรู้และประสบการณ์ของตนแก่แฟรนไชซี ทำให้เขาสามารถปฏิบัติได้ในแนวทางอย่างที่ตนปฏิบัติจนประสบความสำเร็จ

ข้อเสียเปรียบของการเข้าร่วมแฟรนไชส์
1.แฟรนไชส์ซี (franchisee) ยังไม่สามารถตัดสินใจกระทำการใดๆเพียงลำพังที่อาจส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของแฟรนไชส์ (franchise) ตาม ทุกอย่างต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดมาทั้งสิ้น
2.ไม่มีสิทธิจะนำสินค้าอื่นมาจำหน่ายร่วมด้วย

การจ่ายค่าธรรมเนียม
เงินรายงวด/ค่าธรรมเนียมการจัดการ เงินรายงวดหรือค่าธรรมเนียมการจัดการเป็นค่าใช้จ่ายระหว่างดำเนินกิจการ ซึ่งโดยปกติแฟรนไชส์ซี (franchisee) จะจ่ายให้แก่แฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) เป็นรายเดือน โดยคิดคำนวณจากสัดส่วนของยอดขายสุทธิในแต่ละเดือน ทั้งนี้ ค่าใช้จ่ายส่วนนี้อาจจะถูกกำหนดให้คงที่หรือผันแปรก็ได้หรืออาจจะเป็นทั้งสองแบบรวมกัน แฟรนไชส์ซอร์ (franchisor) อาจแลกเปลี่ยนด้วยการให้บริการต่างๆ เช่น จัดรายการโฆษณาและสนับสนุนการขาย ให้ข้อมูลใหม่เกี่ยวกับขั้นตอนต่างๆ อย่างสม่ำเสมอ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง ค่ารอยัลตี้ (Royalty) ซึ่งเป็นค่าสิทธิต่อเนื่องบนรายได้ที่แฟรนไชซีได้ จากการดำเนินธุรกิจที่ได้รับสิทธิ และจ่ายให้แก่แฟรนไชซอร์เพื่อการบริการ การสนับสนุน และการพัฒนาต่อเนื่อง ซึ่งเมื่อเปรียบก็เสมือนหนึ่งค่าภาษีที่ทุกคนในฐานะพลเมืองของประเทศจ่ายให้แก่รัฐบาล เพื่อนำไปพัฒนาประเทศนั่นเองนอกจากค่าสิทธิ 2 ประเภทดังกล่าว ก็ยังมีค่าสิทธิอีกประการหนึ่งที่เรียกว่า ค่าการตลาด หรือ Marketing or Advertising Fee เป็นค่าสิทธิที่มักเรียกเก็บจากฐานรายได้เช่นเดียวกัน โดยมีวัตถุประสงค์ในการนำมาใช้เพื่อการทำการตลาด การโฆษณาโดยรวม อันส่งผลต่อชื่อเสียง และผลการตลาดแก่แฟรนไชซีทั้งระบบโดยรวม ค่าสิทธิที่เป็นรายได้เหล่านี้ถือเป็นหลักในการดำเนินธุรกิจแฟรนไชส์ ซึ่งมีแนวทางการคิดคำนวณ และการเรียกเก็บที่แตกต่างกันตามปัจจัยของแต่ละแฟรนไชส์ ปัจจัยที่ใช้ในการคิดคำนวณการเรียกเก็บค่าสิทธิ โดยทั่วไปประกอบด้วย 1) การแข่งขันในตลาดที่ธุรกิจของท่านดำเนินอยู่ เมื่อเทียบกับคู่แข่ง ขันว่ามีอัตราการเรียกเก็บสูงหรือต่ำอย่างไร

ตัวอย่างแฟรนไชส์ในประเทศไทย
บริษัท เชสเตอร์ ฟู้ด จำกัด เป็นผู้บริหาร ร้านอาหารไทยฟาสต์ฟู้ด ภายใต้ตราผลิตภัณฑ์ “เชสเตอร์ กริลล์” ซึ่งกำเนิดขึ้นด้วยความมุ่งมั่นสร้างสรรค์อาหารคุณภาพเพื่อคนไทย ด้วยความคิดริเริ่มจาก เครือเจริญโภคภัณฑ์ ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทชั้นนำของเมืองไทย ที่มีชื่อเสียงมายาวนานกว่า 80 ปี มีนโยบายที่จะขยายกิจการสาขาผ่านระบบแฟรนไชส์


ไม่ว่าเศรษฐกิจจะดีหรือไม่ สังเกตได้ว่าธุรกิจในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่มยังคงสามารถเติบโตได้อย่างต่อเนื่อง เพราะอาหารเป็นหนึ่งในปัจจัย4 ที่จำเป็นต้องบริโภคเพื่อการดำรงชีพ ร้านปัง สด สังขยา กาแฟนมสด “ความเหมือนที่แตกต่าง ของร้านกาแฟสมัยใหม่”
ธุรกิจเล็กๆ ที่ไม่ต้องใช้เงินลงทุนมาก เพียง 25,000 บาท ก็สามารถมีร้านธุรกิจ เป็นของตัวเองได้ แฟรนไชส์ ปัง สด สังขยา กาแฟ นมสด เป็นแฟรนไชส์นมสดเจ้าแรกในตลาด!!


กนกวรรณ บุรานนท์ (ปู ) ดารานักแสดงเจ้าของธุรกิจ “ลูกชิ้นหมู ปู-เด๋อ” ซึ่งเธอก้าวเข้ามาสู่ธูรกิจนี้ด้วยความบังเอิญ หลังจากได้รับเชิญร่วมออกงานแสดงสินค้าเพื่อสร้างสีสันให้กับงาน แต่ด้วยรายได้และผลตอบแทนจำนวนมาก ทำให้วันนี้เราได้เห็นคุณปู กนกวรรณ ในมาดของแม่ค้าขายลูกชิ้น และทุกครั้งที่ออกงานมีผู้คนให้ความสนใจจำนวนมาก เธอจึงกำลังสนุกกับบทบาทใหม่ในชีวิตจริงที่ได้รับในขณะนี้




ข้อสอบธุรกิจแฟรนไชส์
1. แฟรนไชส์คืออะไร

2. อธิบายนิยามของแฟรนไชส์ซอและแฟรนไชส์ซี

3. ข้อได้เปรียบและข้อเสียเปรียบของแฟรนไชส์มีอะไรบ้าง

4. อัตราการจ่ายค่าธรรมเนียม มีการจ่ายในลักษณะใด

5. ยกตัวอย่างแฟรนไชส์ที่รู้จัก จำนวน 10 ธุรกิจ